Tavhid

Gönderen Konu: İlk Dönem Fetva Verenler  (Okunma sayısı 4352 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimiçi Uhey

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 1112
  • Değerlendirme Puanı: +14/-0
İlk Dönem Fetva Verenler
« : 03.08.2015, 05:07 »
İlk Dönem Fetva Verenler
İbni Hazm, Cevami’us Sire, 301-318

بسم الله الرحمن الرحيم

Fetva Veren Sahabeler Ve Verdikleri Fetvaların Çokluğu Sırasına Göre Onlardan Sonraki Neslin İsimleri
 
(Bu risale), Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in Ashabı’nın ve onlardan sonra günümüze kadarki neslin, sadece verdikleri fetvaların çokluğu sırasına göre, isimleri ile fetva sayıları birbirine çok yakın olanların sıralanışlarının ve fetvalarının nasıl bir araya getirilmesinin mümkün olacağına dairdir. Allah onlardan razı olsun.1

Sahabe Neslinden Fetva Verenler
 
Müminlerin annesi Aişe (radiyallahu anha)

Ömer ibn’ul Hattab (radiyallahu anh)

Ali ibni Ebi Talib (radiyallahu anh)

İbni Mes'ud (radiyallahu anh)

İbni Ömer (radiyallahu anhuma ecmain)

Zeyd ibni Sabit (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Abbas (radiyallahu anhuma ecmain)

Osman ibni Affan (radiyallahu anh)

Sa'd ibni Ebi Vakkas (radiyallahu anh)

Ebu Bekir es-Sıddık (radiyallahu anh)

Ebu Bekre (radiyallahu anh)

Cabir ibni Abdillah (radiyallahu anh)

Huzeyfe ibn’ul Yeman (radiyallahu anh)

Cerir ibni Abdillah el-Beceli (radiyallahu anh)

Ebu Musa el-Eş'ari (radiyallahu anh)

Abdullah ibn’uz Zübeyr (radiyallahu anhuma ecmain)

Osman ibni Mazun (radiyallahu anh)

Cabir ibni Semura (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Uneys (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Ebi Evfa (radiyallahu anh)

Mü'minlerin annesi Ümmü Seleme (radiyallahu anha)

Abdullah ibni Amr ibn’l Asi (radiyallahu anh)

Ebu’l Yeser (radiyallahu anh)

Ğarafa ibn’ul Haris (radiyallahu anh)2

Enes ibni Malik (radiyallahu anh)

Ubade ibn’us Samit (radiyallahu anh)

Mu'aviye ibni Ebi Süfyan (radiyallahu anhuma ecmain)

Zübeyr (radiyallahu anh)

Talha (radiyallahu anh)

Abd’ur Rahman ibni Ebi Bekir es-Sıddık (radiyallahu anhuma ecmain)

Semura ibni Cundub (radiyallahu anh)

Kudame ibni Mazun (radiyallahu anh)

Muhammed ibni Mesleme (radiyallahu anh)

Habbab (radiyallahu anh)

Abd’ur Rahman ibni Avf (radiyallahu anh)

Ebu Cuheyfe (radiyallahu anh)

Ebu Ubeyde ibn’ul Cerrah (radiyallahu anh)

Ali ibni Ebi Talib (radiyallahu anh)'nın iki oğlu Hasan (radiyallahu anh) ve Hüseyin (radiyallahu anh)

Mu'az ibni Cebel (radiyallahu anh)

Nu'man ibni Beşir (radiyallahu anh)

Ebu Mes'ud Ukbe ibni Malik’ul Bedri (radiyallahu anh)

Sa'id ibni Zeyd (radiyallahu anh)

Ubeyy (radiyallahu anh)

Ebu Eyyub (radiyallahu anh)

Ebu Talha (radiyallahu anh)

Ebu Sa’id’ul Hudri (radiyallahu anh)

Ebu Hureyre (radiyallahu anh)

Ebu Zer (radiyallahu anh)

Mü'minlerin annesi Hafsa (radiyallahu anha)

Mü'minlerin annesi Ümmü Habibe (radiyallahu anha)

İmran ibn’ul Husayn (radiyallahu anh)

Amr ibni el-Asi (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Ca'fer (radiyallahu anh)

Üsame ibni Zeyd (radiyallahu anh)

Abbas (radiyallahu anh)

Abd’ur Rahman ibni Sehl (radiyallahu anh)

Halid ibn’ul Velid (radiyallahu anh)

Malik ibn’ul Huveyris (radiyallahu anh)

Avf ibni Malik (radiyallahu anh)

Busr ibni Ebi Ertat (radiyallahu anh)

Ammar (radiyallahu anh)

Ma'iz’ul Eslemi (radiyallahu anh)3

Seyyar ibni Ravh4 ibni Seyyar (radiyallahu anh)

Züheyr ibni Rafi (radiyallahu anh)

Ruveyfi ibni Sabit (radiyallahu anh)

Fedale ibni Ubeyd (radiyallahu anh)

Rafi ibni Hadic (radiyallahu anh)

Zeyd ibni Erkam (radiyallahu anh)

Bera ibni Azib (radiyallahu anh)

Fatima (radiyallahu anha) bintu Rasulillah (sallallahu aleyhi ve sellem)

Fatima bintu Kays (radiyallahu anha)

Mikdad (radiyallahu anh)

Adiyy ibni Hatim (radiyallahu anh)

Sehl ibni Sa'd (radiyallahu anh)

Suveyd ibni Mukarrin (radiyallahu anh)

Mu'aviye ibni Mukarrin (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Selam (radiyallahu anh)

Selman’ul Farisi (radiyallahu anh)

Ebu'd Derda (radiyallahu anh)

Amr ibni Abese (radiyallahu anh)

Attab ibni Esid (radiyallahu anh)

Ebu Muhammed Osman ibni Ebi'l As (radiyallahu anh)

Hişam ibni Hakim (radiyallahu anh)

Camd’el Abdi (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Sercis (radiyallahu anh)

Gamidiyye (radiyallahu anh)

Ebu Mahzura (radiyallahu anh)

Ebu Şureyh’ul Ka'bi (radiyallahu anh)

Ebu Berze (radiyallahu anh)

Bureyd’ul Eslemi (radiyallahu anh)

Tarik ibni Şihab (radiyallahu anh)

Ebu'l Gadiye’us Sülemi (radiyallahu anh)

Muğire ibni Şu'be (radiyallahu anh)

Esma (radiyallahu anha) bintu Ebi Bekir es-Sıddik (radiyallahu anh)

Ümmü Şerik (radiyallahu anha)

Hevla bintu Tuveyt (radiyallahu anha)5
 
Ebu Katade es-Sülemi (radiyallahu anh)

Dihye ibni Halife (radiyallahu anh)

Sehl ibni Süheyl (radiyallahu anh)

Hassan ibni Sabit (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Ravaha (radiyallahu anh)

Useyd ibn’ul Hudayr (radiyallahu anh)

Ebu Munib (radiyallahu anh)

Ebu Huzeyfe ibni Utbe ibni Rabia (radiyallahu anh)

Ebu's Senabil ibni Be'kek (radiyallahu anh)

Ebu Seleme ibni Abd’il Esed (radiyallahu anh)

Dehhak ibni Kays (radiyallahu anh)

Habib ibni Mesleme (radiyallahu anh)6

Sa'd ibni Mu'az (radiyallahu anh)

Kays ibni Sa'd (radiyallahu anh)7

Akil ibni Ebi Talib (radiyallahu anh)

Ebu Esid (radiyallahu anh)

Ebu Sa'id ibn’ul Mu'alli (radiyallahu anh)

Seleme ibn’ul Ekva (radiyallahu anh)

Bilal el-Müezzin (radiyallahu anh)

Sumame ibni Usal (radiyallahu anh)

Hakim ibni Hizam (radiyallahu anh)

Hubeyb ibni Adiyy (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Ma'mer’ul Adevi (radiyallahu anh)

Şurahbil ibn’us Simt (radiyallahu anh)

Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'ın azadlı kölesi Sevban (radiyallahu anh)

Ebi Bekre'nin kardeşi Nafi (radiyallahu anh)

Nu'eyman (radiyallahu anh)

Suheyb ibni Sinan (radiyallahu anh)

Dehhak ibni Halife (radiyallahu anh)

Damra ibn’ul Is (radiyallahu anh)

Umeyr ibni Sa'd (radiyallahu anh)

Ümmü'd Derda’ul Kubra (radiyallahu anh)

Sabit ibni Kays ibn’uş Şemmas (radiyallahu anh)

Habib ibni Adiyy (radiyallahu anh)8

Sa'lebe ibni Zehdem (radiyallahu anh)

Abdullah ibni Ebi Bekir es-Sıddik (radiyallahu anhuma ecmain)

Mü'minlerin annesi Ümmü Seleme (radiyallahu anh)'n ın kızı Zeyneb (radiyallahu anha)

Ümmü Eymen (radiyallahu anha)

Ümmü Yusuf (radiyallahu anha)

Atike bintu Zeyd ibni Amr ibni Nufeyl (radiyallahu anha)

Abdullah ibni Avf ibn’uz Zuhri (radiyallahu anh)

Vabisa ibni Ma'bed’ul Esedi (radiyallahu anh)

Surrak (radiyallahu anh)9

Ebu Sa'id’ul Hayr (radiyallahu anh) hadisi meğazi hakkındadır.

Ebu Abdullah’ul Basri (radiyallahu anh) hadisi bu üç kişi ile birliktedir.

Cubeyr ibni Mut'im (radiyallahu anh)

Ebu Hayye’l Mısri (radiyallahu anh)

Abd’ur Rahman ibn’ul Esved (radiyallahu anh)

Mu'aykib ibni Ebi Fatima (radiyallahu anh)

Yukarıda kırk erkek, yirmi kadın adı olmak üzere toplam altmış iki kişinin adı geçti. Adları ilk yazılan yedi kişi el-Muksirun (çok fetva verenler)dir. Onları sırasına göre zikrettik. On üç kişi ise, el-Mutavassıtun (orta derecede fetva verenler)dir. Geri kalanı ise, gerçek anlamda Mukıllun (az fetva verenler)dir.

Bu rivayetler, öz olarak iki yüz kişiden naklolunarak fıkıh bölümlerinde zikredilmiştir. Bu bölümlerin başlıkları, kurban kesiminde ortaklık, oturanın arkasında namaz kılmak, ikinci imamından önce imama uyanın tekbir getirmesinin caiz olup olmadığı, Kur'an'ın bazı ayetlerinin okunması sırasında secde etmek v.b. şekildedir.



Alıntı yapılan: dipnotlar
1- Fetva verenlerin isimleri hakkında bkz. İbn Hazm'dan naklen İ'lam'ul Muvakkiin, 1/13 ve sonrası; Yine İbni Hazm'ın bir kitabı olan el-İhkam, 176;

İbni Hazm onları üç gruba ayırmıştır:

1) el-Muksirun (çok fetva verenler); bunlar ilk yedi kişidir.

2) el-Mutavassıtun (orta derecede fetva verenler). Bunlar: Ebu Bekir es-Sıddık (radiyallahu anh), Enes ibni Malik (radiyallahu anh), Ebu Sa'id el-Hudri (radiyallahu anh), Ebu Hureyre (radiyallahu anh), Osman ibni Affan (radiyallahu anh), Abdullah ibni Artır ibni el-As (radiyallahu anhuma ecmain), Abdullah ibn’uz Zübeyr (radiyallahu anhuma ecmain), Ebu Musa el-Eş'ari (radiyallahu anh), Sa'd ibni Ebi Vakkas (radiyallahu anh), Selman’ul Farisi (radiyallahu anh), Cabir ibni Abdillah (radiyallahu anh), Mu'az ibni Cebel (radiyallahu anh).

Bu on üç kişinin fetvalarını biraraya getirmek mümkündür. Zira her biri küçük bir cüzdür, Mutavassıtun'a; Talha (radiyallahu anh), Zübeyr (radiyallahu anh), Abd’ur Rahman ibni Avf (radiyallahu anh), İmran ibni Husayn (radiyallahu anh), Ebu Bekr (radiyallahu anh), Ubade ibn’us Samit (radiyallahu anh), Mu'aviye ibni Ebi Süfyan (radiyallahu anhuma ecmain) gibi kişiler de ilave edilmiştir.

Bu iki grubun dışındakiler ise el-Mukıllun (az sayıda rivayet edenler)'dir. Bir ya da iki veya çok az sayıda daha fazla mesele ile ilgili fetvaların dışında bu kişilerden fetva rivayet edilmemiştir. Derin bir inceleme ve araştırmadan sonra hepsinin fetvalarını sadece küçük bir cüzde toplamak mümkündür.

Her iki yerde de sıralamada fetva çokluğu esas alınmasına rağmen, müellifin burada yaptığı sıralama ile İbn'ul Kayyım'ın kendisinden naklettiği sıralama arasında ihtilaf vardır. Mesela müellif, burada Aişe (radiyallahu anha)'yı diğer sahabilerden önce zikretmiştir. Diğer kitapta ise, Ömer ibn’ul Hattab (radiyallahu anh)'ı ilk sıraya, (radiyallahu anha)'yı dördüncü sırada zikretmiştir. Ne var ki Bedr'ed Din ez-Zerkeşi'nin "el-İcabe li İradı ma İstedmkethu Aişetu ala's Sahabe, s., 62" adlı kitabında, İbni Hazm'ın, (radiyallahu anha)'yı fetva veren bütün sahabilerden önce zikrettiği şeklinde yaptığı yorumdan, onun elimizde bulunan nüshaya benzer bir nüsha görmüş olabileceği işareti bulunmaktadır.

2- Bkz. el-İsabe, 6901, 6881; el-Müştebeh, 357.

3- Ma'iz ve el-Ğamidiyye'nin, fetva ehli sayılmaları konusunda ek açıklamada bulunarak, İbn'ul Kayyım (s. 16) diyor ki: "Ebu Muhammed'in hangi yolla Ma'iz ile el-Gamidiyye'yi fetva ehli saydığını anlayabilmiş değilim. Onlar, Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'den izin istemeksizin zina yaptıklarını ikrar etmenin caiz olduğu konusunda ilk davrandıkları için, aleyhlerine ikrarda bulunmaları dolayısıyla, ikrarın cevazı konusunda haklarında fetva verdikleri şeklinde tasavvur edilmiş olabilir. Bu ise ne büyük bir hayaldir! Ya da İbni Hazm, onların ahkamla ilgili birer fetvalarını elde etmiş olabilir.

4- Asıl nüshada da böyle yazılıdır. Bu yanlıştır. Doğrusu "Seyyar ibni Ravh ya da Ravh ibni Seyyar" olabilir. Adı konusunda ihtilaf edilmiştir. Buhari, el-Kebir, 160-161 'de zikrettiğimiz gibidir. el-İsabe'de, hem ra, hem de sin harfi başlığı altında ele alınmıştır.

5- Asıl nüshada, "el-Cevla binti Luveys" yazılıdır. İbn Sa'd, 8/178 ve el-İsabe, 313'e göre düzeltildi.

6- Asıl nüshada, "Habib ibni Müslim" yazılıdır. el-İsabe, 1595'e göre düzeltildi. Buhari onun sahabi olduğunu söylemektedir. İbni Mu'in, "Şamlılar onun sahabi olduğunu isbat ediyorlar; Medineliler ise kabul ediyorlar." demektedir.

7- Asıl nüshada, "Kays ibni Ümeyye" yazılıdır. İ'lam’ul Muvakk'iin'e göre düzeltildi.

8- Habîb ibni Adiyy (noktasız ha ile) adında bir sahabi yoktur. Noktalı hı harfi ile Hubeyb olabilir. Burada yazılan ismin yanlış olması muhtemeldir. Zira eğer kasd edilen Hubeyb ibni Adiyy ise, zaten onun adı az yukarıda geçti.

9- Bu ad Surrak olarak okunmalıdır. el-Askeri, onu Ömer ve Güder vezninde Sürek olarak okumuştur. Babasının adı Esed olduğu söylenmiştir. Mısır'a gelip yerleşen bir sahabidir. (Bkz. el-İsabe, 3116)
Kişinin Ehl'üs Sünnet, Ehl'ul Hadis, Ehl'ul Asar, Selefi olmasının alameti Sünnet'e ittiba etmesidir.

Çevrimiçi Uhey

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 1112
  • Değerlendirme Puanı: +14/-0
Ynt: İlk Dönem Fetva Verenler
« Yanıtla #1 : 03.08.2015, 06:38 »
Sahabe Neslinden Sonra Mekkeliler'den Fetva Verenler
 
Ata ibni Ebi Rebah (rahimehullah),

Tavus ibni Keysan (rahimehullah),

Mücahid ibni Cebr (rahimehullah),

Ubeyd ibni Umeyr el-Leysi ve oğlu (rahimehullahuma ecmain),

Abdullah ibni Ubeyd (rahimehullah),

Amr ibni Dinar (rahimehullah),

Abdullah ibni Ebi Muleyke (rahimehullah),

Amr ibni Şu'ayb,

Muhammed (rahimehullah) ibni Abdillah ibni Amr ibni el-Asi (radiyallahu anh),

Abdullah ibni Sabit(rahimehullah),

İbni Abbas (radiyalalhu anh)'ın azadlı kölesi İkrime (rahimehullah),

Ebu'z Zübeyr (rahimehullah),

Abdullah ibni Halid ibni Esid (rahimehullah),

Abdullah ibni Tavus (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Abd’ul Melik ibni Abd’il Aziz ibni Cureyc (rahimehullah),

Süfyan ibni Uyeyne (rahimehullah),

Bu ikisinden sonra: Müslim ibni Halid’uz Zinci10 (rahimehullah) Sa'id ibni Salim’ul Kaddah11 (rahimehullah),

Bu ikisinden sonra: Muhammed ibni İdris eş-Şafi'i (rahimehullah),

Ondan sonra:

Abdullah ibn’uz Zübeyr’ul Humeydi (rahimehullah),

Musa ibni Ebi'l Carud (rahimehullah),

İbrahim ibni Muhammed eş-Şafi'i (rahimehullah),

Sahabe Neslinden Sonra Medineliler'den Fetva Verenler
 
Sa'id ibn’ul Museyyeb (rahimehullah),

Urve ibni Zübeyr (rahimehullah),

Kasım ibni Muhammed ibni Ebi Bekir es-Sıddik (rahimehullah),

Ubeydullah ibni Abdillah ibni Utbe ibni Mes'ud (rahimehullah),

Harice ibni Zeyd ibni Sabit (rahimehullah),

Ebu Bekir ibni Abd’ir Rahman ibn’ul Haris ibni Hişam (rahimehullah),

Süleyman ibni Yesar (rahimehullah),

Eban ibni Osman ibni Affan (rahimehullah),

Ebu Seleme ibni Abd’ir Rahman ibni Avf (rahimehullah),

(İbn'ul Hanefiyye) Muhammed ibni Ali ibni Ebi Talib (rahimehullah),

Ali ibni Hüseyin ibni Ali ibni Ebi Talib (rahimehullah) ve oğlu, Muhammed ibni Ali (rahimehullah),

Salim ibni Abdillah ibni Ömer ibn’ul Hattab (rahimehullah),

İbni Ömer (radiyallahu anh)'ın azadı kölesi Nafi (rahimehullah),

Ebu Bekir ibni Süleyman ibni Ebi Hasme (rahimehullah),

Amra ibnit Abd’ir Rahman ibni Es'ad ibni Zurare (rahimehullah),

Ümmü Külsum bintu Ebi Bekir es-Siddik (rahimehullah),

İsa ibni Talha ibni Ubeydillah (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibni Cariye (rahimehullah),

Mucemmi ibni Cariye (rahimehullah),

Mervan ibn’ul Hakem (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Ebu Bekir ibni Muhammed ibni Amr ibni Hazm (rahimehullah),

İki oğlu: Muhammed (rahimehullah) ve Abdullah (rahimehullah),

Abdullah ibni Amr ibni Osman (rahimehullah) ve oğlu Muhammed(rahimehullah),

Abdullah ibni Muhammed ibn’ul Hanefiyye (rahimehullah),

Hasan ibni Muhammed ibn’ul Hanefiyye (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibn’ul Kasım ibni Muhammed ibni Ebi Bekir (rahimehullah),

Mus'ab ibni Muhammed ibni Şurahbil’ul Abderi (rahimehullah),

Muhammed ibn’ul Mukendir’ut Temimi (rahimehullah),

Abdullah ibni Ömer ibni Hafs ibni Asim (rahimehullah),

Abdullah ibni Hasan ibni Ali (rahimehullah),

Ca'fer ibni Muhammed ibni Ali ibni Hüseyin ibni Ali (rahimehullah),

Yahya ibni Sa'id ibni Kays’ul Ensari (rahimehullah),

Muhammed ibni Müslim ibni Şihab ez-Zuhri (rahimehullah),

Ebu'z Zinad Abdillah ibni Zekvan (rahimehullah),

Yezid ibni Hermuz (rahimehullah),

Amr ibni Hüseyin (rahimehullah),

Sa'd ibni İbrahim’uz Zuhri (rahimehullah),

Abbas ibni Abdillah ibni Ma'bed (rahimehullah),

Zeyd ibni Eşlem (rahimehullah),

Safvan ibni Süleym’uz Zuraki (rahimehullah),

Osman ibni Urve ibni’uz Zübeyr (rahimehullah),

Rabia ibni Ebi Abd’ir Rahman (rahimehullah),

İsmail ibni Ümeyye ibni Amr ibni Sa'id ibn’ul Asi (rahimehullah),

Abdullah ibni Harmele el-Esedi (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Muhammed ibni Ebi Zi'b’ul Kureşi el-Amiri (rahimehullah),

Malik ibni Enes.

Abd’ul Aziz ibni Ebi Seleme el-Macişun (rahimehullah),

Muhammed ibni İshak.

Onlardan sonra:

Zikredeceğimiz Malik (rahimehullah)'ın arkadaşları -her ne kadar çoğu fetvalarında onunla uyum içerisindelerse de- tamamen onu taklid etmemişlerdir. Aksine çoğu konularda ona muhalefet etmişlerdir. Onlar:

Abd’ul Aziz ibni Ebi Hazim (rahimehullah),

Muğire ibni Abd’ir Rahman ibni Abdillah ibni Ayyaş ibni Ebi Rabfa el-Mahzumi (rahimehullah),

Muhammed ibni İbrahim ibni Dinar (rahimehullah),

Osman ibni İsa ibni Kinane (rahimehullah),

Muhammed ibni Mesleme el-Mahzumi (rahimehullah),

Abdullah ibni Nafi es-Saiğ (rahimehullah),

Abd’ul Melik ibni Abd’il Aziz’ul Macişun (rahimehullah),

Mutarrif ibni Abdillah ibni Süleyman ibni Yesar (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibni Avf (radiyallahu anh) torunlarından Ebu'l Mus'ab’uz Zuhri (rahimehullah). Onun adı ve soy kütüğü şu şekildedir: Ahmed ibni Ebi Bekr ibn’ul Haıl ibni Zurare ibn’ul Mus'ab ibni Abd’ir Rahman ibni Avf (rahimehullah).

Sahabe Neslinden Sonra Basralılar'dan Fetva Verenler
 
Amr ibni Seleme el-Cermi (rahimehullah); onun sahabi olduğu da söylenmiştir.

Müslim ibni Yesar (rahimehullah),

Hasan ibni Ebi'l Hasan’ul Basri (rahimehullah),

Cabir ibni Yezid (rahimehullah),

Muhammed ibni Şirin (rahimehullah),

Yahya ibni Ye'mur (rahimehullah),

Enes ibni Şirin (rahimehullah),

Ebu Kılabe el-Cermi (rahimehullah); İbni Abbas (radiyallahu anhuma ecmain)'in arkadaşı da olan bu zatın adı, Abdullah ibni Zeyd'dir.

Ebu'l Aliy’ur Riyahi (rahimehullah),

Bukeyr ibni Abdillah’ul Muzeni (rahimehullah),

Humeyd ibni Abd’ir Rahman (rahimehullah),

Mutarrif ibni Abdillah’uş Şihhir (rahimehullah),

Zurare ibni Evfa (rahimehullah),

Ebu Burde ibni Ebi Musa el-Eş'ari (rahimehullah),

Ma'bed ibni Abdillah ibni Hakeym’ul Cuheni (rahimehullah),

Aişe binti Talha ibni Ubeydillah (rahimehullah),

Ziyad ibni Metar’ul Adevi (rahimehullah) ve oğlu, el-Ala ibni Ziyad (rahimehullah),

Abd’ul Melik ibni Ya'la el-Kadi (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Eyyub’us Sehtiyani (rahimehullah), Abdullah ibni Avf (rahimehullah),

Eş'as ibni Abd’il Melik’ul Humrani (rahimehullah), Hafs ibni Süleyman’ul Minkari (rahimehullah), Halid ibni İmran (rahimehullah),

Süleyman (ibni)12 Tarhan’ut Temimi (rahimehullah),

Yunus ibni Ubeyd (rahimehullah),

İyas ibni Mu'aviye el-Kadi (rahimehullah),

Talha ibni İyas’ul Kadi (rahimehullah),

Osman ibni Süleyman’ul Leysi (rahimehullah),

Avf ibni Ebi Cemile (rahimehullah), göçebe Araplar'dandır.

Bilal ibni Ebi Burde ibni Ebi Musa (rahimehullah),

Eş'as ibni Cabir ibni Zeyd (rahimehullah),

Katade ibni Diame (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Abd’ul Vehhab ibni Abd’il Mecid’us Sakafi (rahimehullah),

Sa'id ibni Ebi Arube (rahimehullah),

Hammad ibni Seleme (rahimehullah),

Hammad ibni Zeyd (rahimehullah),

Ubeydullah ibn’ul Hasan’ul Anberi’ul Kadi (rahimehullah),

Abd’us Selam ibni Umeyr (rahimehullah),

İsmail ibni Uleyye (rahimehullah)13, Bişr ibn’ul Mufaddal ibni Lahik (rahimehullah),

Mu'az ibni Mu'az el-Anberi (rahimehullah),

Ebu Asim ed-Dehhak ibni Mahled (rahimehullah),

Ma'mer ibni Raşid (rahimehullah),

Kureyş ibni Enes (rahimehullah),

Abdullah ibni Mu'az el-Anberi (rahimehullah),

Külsum (rahimehullah),                                                                   

Yahya ibni Eksem’ul Kadi (rahimehullah),

Süleyman ibni Harb’ul Vaşici (rahimehullah),

Abd’ul Varis ibni Sa'id et-Tennuri (rahimehullah),

İbrahim ibni Uleyye (rahimehullah),

Muhezzeb ibni Hilal (rahimehullah),

Zübeyr ibni Süleyman ibni Ahmed’uz Zübeyri (rahimehullah),

Sahabe Neslinden Sonra Kufeliler'den Fetva Verenler
 
Alkame ibni Kays ibni Yezid (rahimehullah) ve iki amcası: Esved ibni Yezid’un Nehai (rahimehullah) ile Abd’ur Rahman ibni Yezid (rahimehullah),

Ebu Meysere Artır14 İbni Şurahbil’ul Hemdani (rahimehullah),

Mesruk ibn’ul Ecde’ul Hemdai (rahimehullah),

Abid’es Selmani (rahimehullah),

Şureyh ibn’ul Haris’ul Kindi el-Kadi (rahimehullah),

Selman ibni Rabı'a el-Bahili (rahimehullah),

Suveyd ibni Ğafle’ul Cu'fi (rahimehullah),

Haris ibni Kays’ul Cu'fi (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibn’ul Esved ibni Yezid ibni Kays (rahimehullah),

Abdullah ibni Utbe ibni Mes'ud (rahimehullah),

Hayseme (rahimehullah),

Ebu Huzeyfe (rahimehullah),

Ebu Atıyye Malik ibni Amir (rahimehullah),

Ebu'l Ahves Salim ibni Süleym (rahimehullah),

Zirr ibni Hubeyş (rahimehullah),

Amr ibni Meymun’ul Evdi (rahimehullah),

Hemmam ibn’ul Haris (rahimehullah),

Nubat’ul Cu'fi14 (rahimehullah),

Mi'dad’uş Şeybani15 (rahimehullah),

Haris ibni Suveyd ibni Yezid ibni Mu'aviye’un Nehai (rahimehullah),

Rabi ibni Huseym (rahimehullah),

Şureyh ibni Hani (rahimehullah),

Amr ibni Utbe ibni Ferkad’us Sulemi (rahimehullah),

Ebu Utbe (rahimehullah),

Sila ibni Ferkad’ul Absi (rahimehullah),

Temim ibni Hazlem (rahimehullah),

Hidaş ibni Amr (rahimehullah),

Şerik ibni Hanbel (rahimehullah),

Ebu Vail Şakik ibni Seleme’ul Esedi (rahimehullah),

Ubeyde ibni Nadle (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibni Ebi Ya'la (rahimehullah),

Ebu Ubeyde ibni Abdillah ibni Mes'ud (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibni Abdillah ibni Mes'ud (rahimehullah),

Meysere (rahimehullah),

Zazan (rahimehullah),

Dehhak’ul Mişraki16 (rahimehullah),

Meymun ibni Ebi Şebiibni(rahimehullah),

Onlardan sonra:

İbrahim’un Nehai (rahimehullah),

Amir17 eş-Şa'bi (rahimehullah),

Sa'id ibni Cubeyr (rahimehullah),

Cebele ibni Suheym (rahimehullah),

Kasım ibni Abd’ir Rahman ibni Abdillah ibni Mes'ud (rahimehullah),

Ebu Bekir ibni Ebi Musa el-Eş'ari (rahimehullah),

Muharib ibni Disar (rahimehullah),

Hakem ibni Uteybe (rahimehullah),

Onlardan sonra: Hammad ibni Ebi Süleyman (rahimehullah),

Mansur ibn’ul Mu'temir18 es-Sülemi (rahimehullah), Muğire ibni Mıksam’ud Dabbi (rahimehullah), Abdullah ibni Ebi Lubabe (rahimehullah),

Süleyman ibni Mihran’ul A'meş (rahimehullah),

Mis'er ibni Kidam’ul Hilali (rahimehullah),

Muhammed ibni Abd’ir Rahman ibni Ebi Leyla’ul Ensari’ul Kadi (rahimehullah),

Abdullah ibni Şubrume’ul Kadi’ud Dabbi (rahimehullah),

Sa'id ibni Eşve19 el-Kadi (rahimehullah),

Şerik’ul Kadi (rahimehullah),

Kasım ibni Ma'n20 (rahimehullah),

Süfyan ibni Sa'id’us Sevri (rahimehullah),

Ebu Hanife Nu'man ibni Sabit (rahimehullah),

Hasan ibni Salih ibni Hayy (rahimehullah),

Haccac ibni Ertat (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Hafs ibni Giyas’un Nehai (rahimehullah),

Veki ibn’ul Cerrah (rahimehullah),

Yahya ibni Adem (rahimehullah),

Humeyd’ur Ruasi (rahimehullah),

Mu'afi ibni İmran’ul Eşcai (rahimehullah),

Kasım ibni Ma'n ibni Abd’ir Rahman ibni Abdillah ibni Mes'ud (rahimehullah),

Abdullah ibni Davud’el Hureybi (rahimehullah),

Onlardan sonra ise Ebu Hanife (rahimehullah)'ın arkadaşları gelmektedir. Onlar, çoğu zaman Ebu Hanife ile uyum içerisinde olmuşlarsa da onu taklid etmemişlerdir:

Zufer ibn’ul Hüzeyl’ul Anberi (rahimehullah),

Ebu Yusuf el-Kadi (rahimehullah),

Hammad ibni Ebi Hanife (rahimehullah),

Hasan ibni Ziyad’ul Lu'lui (rahimehullah),

Muhammed ibn’ul Hasan el-Kadi (rahimehullah) gibi.

Sahabe Neslinden Sonra Şamlılar'dan Fetva Verenler
 
Ebu İdris’ul Havlani (rahimehullah),

Adiyy ibni Amire el-Kindi (rahimehullah),

Abdullah ibni Ebi Zekeriyya’el Huza'i (rahimehullah),

Kabisa ibni Zueyb el-Huza'i (rahimehullah),

Cunade ibni Ebi Ümeyye el-Ezdi (rahimehullah),

Süleyman ibni Habib’ul Muharibi (rahimehullah),

Haris ibni Umeyr’ud Duhmani21 (rahimehullah),

Halid ibni Me'dan (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibni Ganm el-Eş'ari (rahimehullah),

Adiyy ibni Adiyy el-Kindi (rahimehullah),

Ümmü'd Derda (rahimehullah),

Cubeyr ibni Nufeyr (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Abd’ur Rahman ibni Cubeyr ibni Nufeyr (rahimehullah),

Mekhul (rahimehullah),

Mü'minlerin emiri Ömer ibni Abd’il Aziz (rahimehullah),

Reca ibni Hayve (rahimehullah),

Ayaklanmasından önce Abd’ul Melik ibni Mervan (rahimehullah) da fakihlerden sayılıyordu.

İbni Muhammed el-Kadi22 (rahimehullah),

Hudeyr23 ibni Kureyibni (rahimehullah),

Onlardan sonra:

Yahya ibni Hamza el-Kadi (rahimehullah),

Ebu Amr Abd’ur Rahman ibni Amr’ul Evzai (rahimehullah),

İsmail ibni Ebi'l Muhacir (rahimehullah),

Musa ibni Amr (rahimehullah),

Sa'id ibni Abdi’l Aziz et-Tenuhi (rahimehullah),

Süleyman ibni Musa (rahimehullah),

Eyyub ibni Musa (rahimehullah),

Amr ibni Sa'id (rahimehullah),

Mahled ibn’ul Hüseyin el-Ezdi (rahimehullah),

Ebu İshak’ul Fezari (rahimehullah),

Evzai (rahimehullah)’ın arkadaşı Velid ibni Müslim (rahimehullah),

Evzai'nin arkadaşı Abbas ibni Yezid (rahimehullah),

Ebu Hanife'nin arkadaşı Şu'ayb ibni İshak (rahimehullah),

Sahabe Neslinden Sonra Mısırlılar'dan Fetva Verenler
 
Yezid ibni Ebi Habib (rahimehullah),

Bukeyr ibni Abdillah el-Eşec (rahimehullah),

Bu ikisinden sonra:

Amr ibn’ul Haris’ul Ensari (rahimehullah),

Leys ibni Sa'd (rahimehullah),

Ubeydullah ibni Ca'fer (rahimehullah),

Bunlardan sonra Malik (rahimehullah)'ın arkadaşları gelir. Onlar her ne kadar genellikle Malik ile uyum içerisinde olmuşlarsa da, zaman zaman ona muhalefet de etmişlerdir:

Abdullah ibni Vehb (rahimehullah),

Eşheb (rahimehullah),

Osman ibni Ebi Kinane (rahimehullah),

Abd’ur Rahman ibn’ul Kasım (rahimehullah), genellikle Malik'i taklid etmiştir.

Sonra eş-Şafi'i (rahimehullah)'ın arkadaşları gelir. Onlar mukallid değil müctehiddir:

Ebu Ya'kub’ul Buveyti (rahimehullah), İsmail ibni Yahya el-Muzeni (rahimehullah) gibi.

Her ne kadar taklit içerisinde yok olup gitmemişlerse de Malik'in görüşlerini destekleyenler:

Muhammed ibni Abdillah ibni Abd’il Hakem (rahimehullah),

Esbağ ibn’ul Ferec (rahimehullah),

Her ne kadar taklit içerisinde yok olup gitmemişlerse de eş-Şafi'i'nin görüşlerini destekleyenler:

Muhammed ibni Ukayl el-Firyabi (rahimehullah),

Muhammed ibni Ali ibni Yusuf en-Nesei (rahimehullah),

Her ne kadar taklit içerisinde yok olup gitmemişlerse de Ebu Hanife'nin görüşlerini destekleyenler:

Ahmed ibni Ebi İmran (rahimehullah),

Ebu Bekir Bekkar ibni Kuteybe el-Kadi (rahimehullah),

Ebu Ca'fer Ahmed ibni Muhammed ibni Selame et-Tehavi (rahimehullah),

Sahabe Neslinden Sonra Başka Şehirlerde Fetva Verenler
 
Musul kadısı Haris ibn’ul Carud (rahimehullah), ondan el-Mu'afi ibni İmran24] (rahimehullah), ondan da Ebu Avane (rahimehullah), rivayet etmiştir. Amr ibni Habib (rahimehullah),

San'a kadısı Mutarrif ibni Mazin (rahimehullah), Abd’ur Rezzak ibni Hemmam’us San'ani (rahimehullah), Hişam ibni Yusuf (rahimehullah) ve oğlu Abd’ur Rahman (rahimehullah), Muhammed ibni Sevr (rahimehullah),

Simak ibn’ul Fadl (bunlar Yemenlidirler.) Abdullah ibn’ul Mübarek el-Horasani (rahimehullah), Yahya ibni Yahya et-Temimi (rahimehullah), Nu'aym ibni Hamrnad el-Horasani (rahimehullah),

İshak ibni Raheveyh en-Nisaburi (rahimehullah), Nisabur'da ikamet edip orada vefat ettiği için ona en-Nisaburi denilmiştir. Halbuki asıl olarak o Mervezelidir.

Büyük İmam Ahmed ibni Hanbel (rahimehullah),

Muhammed ibni Eslam et-Tusi (rahimehullah),

Ebu Sevr İbrahim ibni Halid el-Kelbi (rahimehullah),

Hüseyin ibni Ali’ul Kerabisi (rahimehullah),

Süleyman ibni Davud ibni Ali’ul Haşimi (rahimehullah),

Ebu Ubeyd’ul Kasım ibni Sellam’ul Bağdadi el-Luğavi (rahimehullah),

Ebu Hayseme Züheyr ibni Harb (rahimehullah),

Hüşeym ibni Beşir el-Vasıti (rahimehullah),

İbrahim ibni Uleyye25 (rahimehullah),

(Zahirilerin imamı) Davud ibni Ali ibni Halef’ul İsbehani (rahimehullah),

Muhammed ibni Nasr’ul Mervezi (rahimehullah),

Muhammed ibni İsmail el-Buhari (rahimehullah),

Müslim ibn’ul Haccac en-Nisaburi (rahimehullah),

Muhammed ibni Cerir et-Taberi (rahimehullah),

Ebu Bekir ibni Muhammed ibni el-Münzir en-Nisaburi (rahimehullah),

Ebu Bekir Muhammed ibni Ali ibni Halef el-İsbehani (rahimehullah), Zahirilerin imamı.

Abdullah ibni Ahmed ibni el-Muğallis (rahimehullah),

Abdullah ibni Muhammed Bakıyye26 (rahimehullah),

Ruveym ibni Abdillah ibni Muhammed el-Vedi (rahimehullah),

Ebu Bekir ibni en-Neccad (rahimehullah),

Muhammed ibni Ahmed el-Evani (rahimehullah),

Hilal Ebu't Tayyib Muhammed ibni Ahmed ed-Dibaci (rahimehullah),

Mısır kadısı Ebu Ubeyd Ali ibni Harb (rahimehullah),

Haleb kadısı Ebu İshak Muhammed ibni Ca'fer ibni Cabir (rahimehullah),

Mekke kadısı Yahya ibni Ebi Meysere (rahimehullah),

Muhammed ibni Suca es-Selci (rahimehullah),

Suhnun ibni Sa'id’ul İfriki (rahimehullah),

Sa'id ibni Muhammed ibn’ul Haddad (rahimehullah), Afrikalıdır.

Baki ibni Mahled (rahimehullah), Endülüslüdür.

Kasım ibni Esbağ (rahimehullah), Endülüslüdür.

Yukarıda adı geçenlerin yöntemlerine göre hareket edip de, idrak edebildiklerimiz / görüşebildiklerimiz şu kişilerdir: Mes'ud ibni Süleyman ibni Teğlib Ebu'l Hiyar (rahimehullah), Yusuf ibni Abdillah ibni Muhammed ibni Abd’il Berr en-Nemeri (rahimehullah).

İşte yukarıda adlarını saydıklarımız, ictihad ehli ve titiz kişilerdir. Kur'an hükümleri ilmi, Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'in sözünü anlama, alimlerin uzlaştıkları ve ihtilaf ettikleri konular ve Rablerine boyun eğdikleri konularda kendileri için işi sağlam tutup ihtiyatlı davranma konusunda gayretli kişilerdir. Bu vasıflara sahip olup da anmadığımız çok az kişi vardır. Hamd alemlerin Rabbi Allah'a mahsustur.

Dini konusunda bir kişiyi taklit edip mezheibinin sınırını aşmayanlar ise, ictihad ve ilim ehli değillerdir. Dolayısıyla zikrettiğimiz ictihad ehli arasında adları anılamaz. Adları ancak taklit ehli arasında anılabilir. Allah bize kafidir. O ne güzel vekildir.27



Alıntı yapılan: dipnotlar
10- Mizan'ul İ'tidal, 1467. Buhari der ki: Münker'ul Hadis’dir, H180 yılında vefat etmiştir.

11- Mizan’ul İtidal, 3131 'de onun Mürcieden olduğu yazılıdır. İbni Muin der ki: Onun hiçbir zararı yok.

12- İbni Sa'd, II/VH, 15'e göre yapılan bir ilavedir. Aynı eserde şöyle de yazılıdır: "O Teymliler’den değil Murriler’dendir. Ne var ki evi Teymliler arasında zikredildiği için onlara nisbet edilmiştir." (İbni Sa'd'da et-Teymi olarak geçmektedir. Çev.)

13- Asıl nüshada, "Umeliyye" yazılıdır. Yanlıştır. İbni Sa'd, VI, 251 ve II/VII, 21 'e göre düzeltildi.

Fakihlerden olan Şu'be ibn’ul Haccac, Abd’ur Rahman ibni Mehdi, Yahya ibni Sa'id’ul Kattan, Halid ibn’ul Haris, günahlardan titizlikle sakınıp ibadet ettiklerinden, fetva ile meşgul olmuyorlardı.

14- Asıl nüshada, "Amir" yazılıdır. Yanlıştır.

15- Asıl nüshada, "ibn’ul Cu'fi" yazılıdır. Yanlıştır. Bkz. et-Tehzib

16- Asıl nüshada da bu ad bu şekilde yazılıdır. Fakat Teracim eserlerinde, "Mi'dad ibni Yezid’ul İcli'den başka, bu şekilde bir isme rastlamadık. Bkz. el-İsabe (VI, 179)'da, Muhadramun arasında zikredilmiştir. Yine bkz. el-Hilye, IV, 159-160.

17- Bu zat Dehhak ibni Şurahbil'dir. Hemdan kabilesinin bir kolu olan Mişrak'a nisbet edilerek, ona, İbni Şurahbil’ul Hemdani el-Mişraki denilmiştir. Bkz. Tehzib'ut Tehzib.

18- Asıl nüshada, "Ma'mer" yazılıdır. İbni Sa'd, VI, 235 ve Tehzib'e göre düzeltildi.

19- Asıl nüshada, "Amire" yazılıdır. Bu açık bir hatadır.

20- Asıl nüshada, "sin harfi ile Esve'" yazılıdır. İmla hatasından dolayı öyle yazılmıştır.

21- Asıl nüshada, "ibni Ma'ra" yazılıdır. Bu çirkin bir imla hatasıdır. Bu zat, Kufe'nin kadısı Kasım ibni Ma'n ibni Abd’ir Rahman ibni Abdillah ibni Mes'ud'dur. Buhari, el-Kebir, I/IV ve Tehzib'de biyografisi yazılıdır.
 
22- Asıl nüshada da böyle yazılıdır. İ'lam’ul Muvakkı'in'de, onun yerine "Haris ibni Amire’uz Zubeydi" yazılıdır. Her ikisi hakkında da bilgi sahibi değiliz.

23- Asıl nüshada da aynı bu şekilde yazılıdır. Ne demek olduğunu bilemiyoruz.

24- Asıl nüshada, "Cudeyr" yazılıdır.

25- Daha önce Kufeli fakihler arasında İmran ibn’ul Mu'afi'nin adı geçti.

26- Daha önce İbrahim ibni Uleyye'nin, Basralı fakihler arasında adı geçti.

27- Asıl nüshada da böyle yazılıdır.
Kişinin Ehl'üs Sünnet, Ehl'ul Hadis, Ehl'ul Asar, Selefi olmasının alameti Sünnet'e ittiba etmesidir.

 

Related Topics

  Konu / Başlatan Yanıt Son İleti
0 Yanıt
1635 Gösterim
Son İleti 01.09.2015, 15:29
Gönderen: Uhey
0 Yanıt
4128 Gösterim
Son İleti 27.07.2016, 07:15
Gönderen: Uhey
1 Yanıt
2676 Gösterim
Son İleti 05.05.2019, 09:40
Gönderen: Izhâr'ud Dîn
0 Yanıt
1095 Gösterim
Son İleti 23.07.2017, 12:14
Gönderen: AbdulAzim